Hirugarren hizkuntza: zergatik den errazagoa eta zein aukeratu

Euskaldun gehienok abantaila batekin hasten gara: hirugarren hizkuntza bat ikasten dugunean, ez gara benetan bigarren batekin ari. Euskara eta gaztelania, edo euskara eta frantsesa, txikitatik ditugu, eta ingelesa eskolan iristen da, askotan hirugarren gisa. Frantsesa edo alemana ikasten hasten bagara, laugarrena izan daiteke. Eta gauza harrigarri bat gertatzen da: hizkuntza bakoitzarekin, hurrengoa errazago doa. Ez delako sinpleagoa, baizik eta badakigulako nola ikasi. Azal dezagun zergatik gertatzen den eta nola aprobetxatu.

Zergatik da errazagoa hirugarren hizkuntza bat ikastea?

Badakizu nola ikasten den

Lehen atzerriko hizkuntzarekin, dena da berria: artikuluak, aditz-denborak, hitzen ordena, hitzak bata bestearekin ez direla zuzenean itzultzen. Hurrengoarekin, mapa duzu jada. Badakizu hitzak errepasatu behar direla, hasieran hizkera azkarretik ez duzula ezer ulertzen eta hori pasatu egiten dela. Ikasteari buruzko jakintza horri, psikologian, metakognizioa deritzo, eta oso baliotsua da.

Transferentzia: jakintza batetik bestera

Hizkuntzalariek transferentziaz hitz egiten dute: beste hizkuntzetatik dakizuna erabiltzen duzu. Frantsesa ikasten ari den euskaldun batek zubi ugari ditu:

Gaztelaniatik: hiztegiaren zati handi bat (table, possible, important, université), generoa duten izenak eta aditz-jokoa pertsonaka.
Ingelesetik: Normandiarren garaitik frantsesetik ingelesera pasatutako milaka hitz: information, situation, beef eta bœuf, government eta gouvernement.
Euskaratik: hots batzuk. Frantsesezko ch (chocolat) eta euskarazko x oso antzekoak dira, eta gaztelaniazko z (zapato) frantsesez ez dago, euskaraz bezala. Iparraldeko euskaldunentzat, gainera, frantsesa eguneroko hizkuntza da.

Belarria irekiago dago

Hizkuntza berri bakoitzak lehen bereizten ez zenituen hotsak entzuten irakasten dizu. Ingelesezko th eta bokal luzeen ondoren, frantsesezko bokal sudurkariak ez dira hain arrotzak.

Tranpak: hizkuntzak nahasten direnean

Transferentziak bi norabideetan funtzionatzen du. Ziurrenik gertatu zaizu dagoeneko:

frantsesez embarrassée esatea gaztelaniazko «embarazada» pentsatuz (frantsesez «lotsatuta» edo «estututa» esan nahi du),
ingelesezko and sartzea frantsesezko et ordez,
librairie liburutegitzat hartzea (liburu-denda da; liburutegia bibliothèque da).

Normala da. Burmuinak hurbilen duen atzerriko hizkuntzara jotzen du, egokiari heldu aurretik. Akats horiez ohartzeak eta idazteak laguntzen du, baita frantsesaren lagun faltsuak ezagutzeak ere.

Zein hizkuntza aukeratu? Zentzua duten konbinazioak

Euskara + gaztelania + ingelesa + frantsesa

Konbinazio klasikoa Euskal Herrian. Frantsesa bizilaguna da: Iparraldea, Baiona, Biarritz, Paris trenez. Gaztelaniak hiztegian eta aditzetan laguntzen du, eta ingelesak hitz latindar asko ematen ditu. Zailtasun nagusia generoa eta komunztadura dira, euskarak generorik ez duelako. Horretaz idatzi genuen frantsesaren generoari buruzko artikuluan.

Euskara + gaztelania + ingelesa + italiera edo portugesa

Gaztelania badakizu, italiera eta portugesa oso hurbil daude. Lehen asteetatik asko ulertuko duzu. Arriskua: gaztelaniarekin nahastea, batez ere ahoskeran eta hitz antzekoetan.

Euskara + gaztelania + ingelesa + alemana

Familia germaniarra aukeratzen baduzu, ingelesak zubi asko ematen ditu: Haus eta house, Wasser eta water, finden eta find. Alemanaren deklinabideak beldurra ematen du askori, baina euskaldunok kasuekin ohituta gaude: nor, nori, nork, non, nora…

Euskara + gaztelania + ingelesa + nederlandera

Nederlandera ingelesaren eta alemanaren artean dago nolabait. Ingelesa badakizu, harrituta geratuko zara hasieratik zenbat ulertzen duzun. Xehetasunak nederlandera uste baino errazagoa dela azaltzen duen artikuluan.

Eta euskara ikasi duten euskaldun berriek?

Euskara helduaroan ikasi duzunak beste abantaila bat duzu: badakizu zer den hizkuntza bat zerotik hartzea, ikastaroetan, barnetegietan edo mintzalagunekin, eta hura eguneroko bizitzan sartzea. Esperientzia hori urrea da. Euskara bezalako hizkuntza bat ikasteko gai izan bazara, bere aditz laguntzaileekin eta kasu-sistemarekin, frantsesaren aditz-jokoa edo alemanaren artikuluak ez dira hain beldurgarriak izango. Gainera, badakizu zein garrantzitsua den ikasgelatik ateratzea eta hizkuntza benetako egoeretan erabiltzea.

Zenbat denbora behar da?

Ez dago zenbaki magikorik. Hizkuntzaren, zure helburuen eta egunero eskaintzen diozun denboraren araberakoa da. Hala ere, hirugarren edo laugarren hizkuntzarekin askok ikusten dute lehen urratsak azkarrago ematen dituztela: hasierako asteetan esaldi sinpleak ulertzen dituzte, eta gramatikaren oinarriak lehen aldian baino errazago sartzen zaizkie. Garrantzitsuena ez da abiadura, jarraitutasuna baizik: egunero pixka bat, astean behin asko baino hobeto.

Hirugarren (edo laugarren) hizkuntzarako estrategiak

Ikasi dakizunaren ikuspegitik. Antzekotasunak eta desberdintasunak nabarmendu: «hau gaztelaniaz bezala», «hau ingelesez bezala», «hau berria da».
Bereizi hizkuntzak denboran. Adibidez, ingelesa lanean eta frantsesa goizean kafearekin. Burmuinari errazagoa zaio aldatzea hizkuntza bakoitzak bere unea badu.
Ez hasi bi hizkuntza berri batera. Lehenik eraman bat seguru sentitzen zaren maila batera, hurrengoa hasi aurretik.
Zaindu jarraitutasuna. Egunero hamabost minutu hizkuntza berrirako, eta dakizuna mantendu filmekin eta irakurketarekin.

Parlumi-n ikastaroa aukeratu eta gaztelaniazko edo frantsesezko azalpenekin ikasten duzu, lagun faltsuei buruzko oharrekin. Erabilgarria da, hirugarren edo laugarren hizkuntzarekin tranpak alde guztietatik datozelako. Baina abantailarik garrantzitsuena zure alde dago jada: badakizu hizkuntza bat ikas daitekeela. Hainbat aldiz egin duzu.