Parlumi
Español
English
Français
Català
Italiano
Português
Deutsch
Nederlands
Svenska
Galego
Polski
Suomi
Українська
TürkçeFrantsesaren generoa euskaldunentzat: le, la eta komunztadura
Euskaldunok badugu abantaila bat askok inbidia diguten: gure hizkuntzak ez du genero gramatikalik. Mahaia, etxea, eguzkia: guztiak berdinak dira gramatikaren aurrean. «Ona» esaten dugu, izena edozein dela ere (hitanoko toka eta noka alde batera utzita, aditzean baino ez baitira nabari). Baina abantaila hori desabantaila bihurtzen da frantsesa ikasten hasten garenean. Frantsesez, izen bakoitzak generoa du, maskulinoa edo femeninoa, eta horrek artikuluari, adjektiboari, izenordainari eta batzuetan partizipioari eragiten die.
Gaztelania badakizu, laguntza handia da, baina ez erabatekoa: frantsesezko eta gaztelaniazko generoak askotan bat datoz, baina ez beti. Ikus dezagun nola moldatu.
Zer da generoa frantsesez
Frantsesez, izen guztiak maskulinoak (le, un) edo femeninoak (la, une) dira:
- le livre (liburua), un livre
- la table (mahaia), une table
- l'arbre (zuhaitza, maskulinoa) eta l'école (eskola, femeninoa): bokal aurrean l' erabiltzen da, eta orduan artikuluak ez du generoa erakusten.
Pluralean, les eta des bi generoentzat dira. Horregatik, hitz bat ikastean, ikasi beti un edo une-rekin: un arbre, une école. Horrela generoa hitzarekin batera gordeko duzu.
Arau praktikoak hitzen bukaeraren arabera
Ez dago arau perfekturik, baina bukaera batzuek asko laguntzen dute.
Gehienetan femeninoak:
- -tion, -sion: la nation, la décision
- -té: la liberté, la beauté
- -ette: la baguette, la chaussette
- -ance, -ence: la chance, la patience
- -ure: la voiture, la culture
Gehienetan maskulinoak:
- -ment: le moment, le gouvernement
- -age: le fromage, le voyage (salbuespenak: la page, la plage, l'image...)
- -isme: le tourisme
- -eau: le bateau, le gâteau (salbuespena: l'eau, femeninoa)
- -oir: le miroir, le soir
Hasieran, zerrenda hau buruz ikasi beharrean, erabili zalantza duzunean. Pixkanaka barneratuko duzu.
Gaztelaniarekin kontuz
Gaztelaniaz pentsatzea lagungarria da gehienetan, baina hitz batzuek generoz aldatzen dute:
| Frantsesez | Gaztelaniaz | Euskaraz |
|---|---|---|
| la mer (fem.) | el mar (masc.) | itsasoa |
| le lait (masc.) | la leche (fem.) | esnea |
| la dent (fem.) | el diente (masc.) | hortza |
| le nez (masc.) | la nariz (fem.) | sudurra |
| la couleur (fem.) | el color (masc.) | kolorea |
| le sang (masc.) | la sangre (fem.) | odola |
| l'équipe (fem.) | el equipo (masc.) | taldea |
Horiek dira, hain zuzen, gaztelania dakienak gehien huts egiten dituenak.
Komunztadura: adjektiboak
Frantsesez, adjektiboak izenarekin bat egiten du generoan eta numeroan. Arau orokorra: femeninoan -e gehitzen da.
- un livre intéressant / une histoire intéressante
- un homme grand / une femme grande
Adjektiboa dagoeneko -e-z amaitzen bada, ez da aldatzen: un garçon calme / une fille calme.
Aldaketa bereziak ere badaude:
- -eux → -euse: heureux / heureuse
- -if → -ive: sportif / sportive
- -en → -enne: italien / italienne
- beau / belle, nouveau / nouvelle, vieux / vieille
Askotan femeninoko -e horrek ahoskera aldatzen du: grand (azken d ez da ahoskatzen) / grande (d entzuten da). Belarriak ere generoa salatzen du.
Izenordainak eta partizipioak
Euskaraz «hura» edo «bera» esaten dugu, gizona, emakumea edo mahaia izan. Frantsesez, berriz, il eta elle bereizten dira, gauzetan ere:
- Où est la clé ? — Elle est sur la table. Non dago giltza? Mahai gainean dago. (La clé femeninoa denez, elle.)
- Tu aimes ce film ? — Oui, il est génial.
Partizipioak ere komunztadura egiten du être laguntzailearekin:
- Il est parti. / Elle est partie.
- Nous sommes arrivés. / Nous sommes arrivées (emakumeak bakarrik direnean).
Idatziz egiten da gehienbat, ahoz askotan ez baita entzuten.
Akats ohikoak
- Generoa euskaraz bezala «ahaztea». Le table, un voiture... Hasieran normala da. Ikasi beti artikuluarekin.
- Gaztelaniako generoa kopiatzea. Le mer, la lait. Ikus goiko taula.
- Adjektiboa ez aldatzea. Une maison petit → une maison petite.
- Izenordaina pertsonetara mugatzea. Gauza bati buruz ari zarenean ere, il ala elle aukeratu behar duzu.
Nola entrenatu
- Ikasi hitzak beti un edo une-rekin, eta idatzi koloreekin zure koadernoan, nahi baduzu.
- Irakurri ozen testu laburrak eta jarri arreta artikulu eta adjektiboei.
- Egin esaldi bikoitzak: un ami sympa / une amie sympa, un voisin italien / une voisine italienne.
Parlumi-n frantsesa gaztelaniatik ikas dezakezu, eta azalpenak gaztelaniaz hitz egiten duenarentzat idatzita daude, generoaren aldeak barne. Baina azkenean, generoa ez da arau-kontua bakarrik: entzunez eta irakurriz, une table entzutean belarriari arraroa egingo zaio un table, eta orduan jakingo duzu barneratu duzula.