Suedieraz hasteko 20 esaldi (ahoskera-aholkuekin)

Suediera ez da euskaldunok lehenik aukeratzen dugun hizkuntza, baina gero eta jende gehiagok jotzen du Suediara lan egitera, ikastera edo bizitzera. Eta ezustekoa izaten da: oinarriak uste baino errazagoak dira. Ingelesa badakizu, hitz asko ezagunak egingo zaizkizu (hus = house, vinter = winter, bok = book), eta aditzak ez dira pertsonaren arabera aldatzen: jag är, du är, vi är (ni naiz, zu zara, gu gara). Euskaldun batentzat, hori oparia da.

Hemen dituzu suedieraz hasteko 20 esaldi, ahoskera-ohar sinpleekin.

Ahoskerari buruz lehenik

Hiru letra berezi ditu suedierak: å (gutxi gorabehera o luze bat, båt = itsasontzia), ä (e irekia, äta = jan) eta ö (frantsesezko eu-ren antzekoa, öl = garagardoa). Bokal luzeak eta laburrak bereizten dira, eta horrek esanahia alda dezake. Gainera, suedierak doinu-azentu berezia du, kantari samarra; ez kezkatu hasieran, entzunez ikasten da.

Euskaldunontzat lagungarria: suedierazko sj hotsa (sju = zazpi) ez da euskarazko x-a, haizeztatuagoa baizik, baina x-tik abiatuta hurbiltzen hasteko modu ona da.

Agurrak eta adeitasuna

1. Hej! Kaixo! Edozein ordutan eta edonorekin balio du.
2. Hej då! Agur! (gutxi gorabehera hei-do)
3. God morgon! Egun on!
4. Tack! Eskerrik asko! Suediarrek etengabe esaten dute.
5. Tack så mycket! Eskerrik asko benetan!
6. Varsågod. Hemen duzu / Ez horregatik. Zerbait ematean edo eskerrei erantzuteko erabiltzen da.
7. Ursäkta! Barkatu! (norbaiten arreta deitzeko edo pasatzeko)
8. Förlåt. Barkatu (zerbait gaizki egin duzunean).

Zure burua aurkeztu

9. Jag heter Mikel. Mikel naiz. (Literalki: Mikel deitzen naiz.)
10. Vad heter du? Nola duzu izena?
11. Trevligt att träffas! Pozten naiz zu ezagutzeaz!
12. Jag kommer från Spanien / Frankrike. Espainiakoa / Frantziakoa naiz. Euskal Herria aipatu nahi baduzu: Jag kommer från Baskien.
13. Hur mår du? Zer moduz? Erantzuna: Bra, tack! Ondo, eskerrik asko!

Moldatzeko esaldiak

14. Jag förstår inte. Ez dut ulertzen.
15. Kan du prata långsammare? Polikiago hitz egingo zenuke?
16. Pratar du engelska? Ingelesez hitz egiten duzu? Suediar gehienek ingeles ona dute, baina suedieraz hastea ateak irekitzeko modu ona da.
17. Var är toaletten? Non dago komuna?

Erosketak eta fika

18. Hur mycket kostar det? Zenbat balio du?
19. En kaffe, tack. Kafe bat, mesedez. Suedieraz tack erabiltzen da gure mesedez-en lekuan sarritan.
20. Ska vi fika? Fika egingo dugu?

Fika Suediako ohiturarik ezagunenetako bat da: kafea (edo tea) eta zerbait gozoa hartzeko etenaldia, lagunekin edo lankideekin. Lantoki askotan ia erritual bat da, eta gonbidapena onartzea suediarrak ezagutzeko modurik onena da. Kanelbulle (kanela-opila) da fika klasikoa.

Zenbakiak 1etik 10era

Erosketetan, telefono-zenbakiak ematean edo autobusa hartzean, zenbakiak berehala beharko dituzu:

En eta ett biak dira «bat», eta izenaren generoaren arabera aukeratzen da bat edo bestea: en kaffe, ett glas vatten (ur baso bat). Zenbatzen ari zarenean, ett esaten da.

Euskaldunentzako oharrak

• Hitzen ordena. Suedieraz, aditza esaldiko bigarren lekuan joan ohi da: Idag är jag trött (Gaur nekatuta nago, literalki «gaur nago ni nekatuta»). Euskaraz aditza amaieran jartzeko ohitura dugunez, honek hasieran arreta eskatzen du.
• Artikulua amaieran. Suedieraz artikulu zehaztua izenaren atzean doa, euskaraz bezala: hus (etxe) / huset (etxea). Euskaldun batentzat oso naturala da: etxe-a, hus-et.
• Bi genero. Suedierak bi genero gramatikal ditu, en eta ett: en bil (auto bat), ett hus (etxe bat). Euskarak generorik ez duenez, ikasi hitz bakoitza bere artikuluarekin batera.
• Du forma. Suedieraz ia beti du (zu, hurbila) erabiltzen da, baita ezezagunekin ere. Ez da zakarkeria, ohitura baizik.
• Ezezko esaldiak. Inte (ez) aditzaren ondoren doa: Jag förstår inte (Ez dut ulertzen, literalki «nik ulertzen ez»). Euskaraz «ez» aditzaren aurretik jartzen dugunez, hasieran kontuz ibili.

Nola jarraitu

Esaldi hauek ikasi ondoren, hurrengo urratsa zenbakiak, egunak eta oinarrizko aditzak dira (vara izan, ha izan/eduki, göra egin, gå joan). Entzun suedierazko irratia edo podcastak, nahiz eta dena ez ulertu: doinura ohitzea da helburua.

Parlumi-n suediera A1etik C2ra ikas dezakezu, gaztelaniazko edo frantsesezko azalpenekin, eta ariketak abiadura normalean edo motelean entzun ditzakezu. Baina edozein bide hartuta ere, oinarria berdina da: esaldi laburrak, egunero pixka bat, eta lehen aukeran hej esatera ausartu.