O present perfect en inglés explicado para quen fala galego

Se hai un punto da gramática inglesa que se lle atraganta a quen fala galego, ese é o present perfect: I have eaten, She has finished, We've been there. E hai unha razón moi concreta: o galego non ten tempos compostos. Onde o castelán di «he comido», nós dicimos «comín». Onde o inglés distingue entre I ate e I have eaten, a nosa lingua usa unha soa forma para as dúas cousas.

Por iso o present perfect non é só unha estrutura nova: é unha distinción que o noso cerebro non está afeito a facer. Imos poñela clara.

Como se forma

É doado: have / has + participio.

I have worked → I've worked
She has seen → She's seen
They have gone → They've gone

Para os verbos regulares, o participio remata en -ed (worked, played). Os irregulares hai que aprendelos: go → gone, see → seen, eat → eaten, be → been, do → done, write → written.

Negativa: I haven't finished. Pregunta: Have you finished?

A idea clave: pasado conectado co presente

O pasado simple (I ate) fala dun momento rematado e separado do presente. O present perfect (I've eaten) fala dun pasado que ten relación co agora: un resultado, unha experiencia ou algo que aínda continúa.

Compara:

I lost my keys. — Perdín as chaves (nalgún momento; quizais xa as atopei).
I've lost my keys. — Perdín as chaves (e agora non as teño: ese é o problema).

En galego dicimos o mesmo nas dúas. En inglés, a diferenza é importante.

Os tres usos principais

1. Experiencias na túa vida

Cando falas de algo que fixeches (ou non) algunha vez, sen dicir cando:

I've been to Scotland. — Estiven en Escocia.
Have you ever eaten octopus? — Comiches polbo algunha vez?
She's never driven a truck. — Nunca conduciu un camión.

Aquí o galego ten unha pista interesante: a perífrase ter + participio, como en «teño estado en Londres moitas veces». Expresa repetición ata o presente, e esa idea encaixa bastante ben co present perfect de experiencia: I've been to London many times.

2. Accións que empezaron no pasado e seguen agora

Este é o uso que máis erros provoca, porque en galego usamos o presente:

Vivo en Santiago hai cinco anos → I've lived in Santiago for five years.
Coñezo a Marta desde 2015 → I've known Marta since 2015.
Traballo aquí desde xaneiro → I've worked here since January.

Se dis I live in Santiago for five years, un nativo entenderá a idea, pero soa claramente estraño. Lembra: for vai cun período (for two years, for a week) e since cun punto de inicio (since 2020, since Monday).

3. Pasado recente cun resultado agora

Accións que acaban de pasar ou que teñen efecto no presente:

I've just finished the report. — Acabo de rematar o informe.
Have you done your homework yet? — Xa fixeches os deberes?
She's already left. — Xa marchou.

As palabras just, already e yet son grandes amigas do present perfect.

A regra de ouro: se hai un cando rematado, pasado simple

Se a frase indica un momento concreto que xa rematou, o present perfect queda fóra. Estas expresións piden pasado simple:

yesterday (onte)
last week, last year (a semana pasada, o ano pasado)
two days ago (hai dous días)
in 2019
when I was a child

Correcto: I saw that film yesterday. Incorrecto: I've seen that film yesterday.

En cambio, palabras como ever, never, already, yet, just, so far, recently, for e since adoitan levar present perfect.

E un caso que confunde moito: today, this week ou this year. Se o período aínda non rematou, adoita ir con present perfect: I've had three coffees today. Se falas dun momento concreto xa pasado dentro dese período, pasado simple: I had a coffee at nine.

Erros típicos de quen fala galego

Usar sempre o pasado simple. É o reflexo natural, porque é o que facemos en galego. Did you ever go to Ireland? enténdese (e en inglés americano escóitase), pero no estándar británico o normal é Have you ever been to Ireland?
Usar presente con for e since. I study English since 2022 → I've studied (ou I've been studying) English since 2022.
Poñer present perfect cunha data. I've finished in June → I finished in June.
Confundir been e gone. She's been to Paris (estivo e volveu); She's gone to Paris (marchou e está alí agora).
Traducir «hai» con ago no present perfect. «Vivo aquí hai tres anos» non é ago: é I've lived here for three years. Ago só vai co pasado simple: I moved here three years ago.

Practica co teu día

Unha forma sinxela de interiorizalo é falar de ti mesmo. Completa estas frases en voz alta:

Today I've... (o que xa fixeches hoxe)
I've never... (algo que nunca fixeches)
I've lived in... for...
This week I haven't... yet.

E despois, un contraste: Yesterday I... (pasado simple, porque onte xa rematou).

Por que paga a pena dominalo

O present perfect está en todas partes: en conversas, correos de traballo, series e noticias (The minister has announced...). Non é unha estrutura para «nivel avanzado»: é inglés básico do día a día, e dominala fai que soes moito máis natural.

As explicacións de gramática do curso de inglés de Parlumi tratan este punto pensando en quen fala unha lingua sen tempos compostos, e os exercicios de «atopar o erro» son especialmente útiles aquí: aprender a detectar I've seen it yesterday é o primeiro paso para non dicilo.

Non te desanimes se ao principio tes que pensalo dúas veces. É normal. Coa práctica, a diferenza entre I did e I've done deixa de ser unha regra e convértese nunha sensación.