Hitzez hitz itzulita ulertuko ez dituzun 15 esamolde ingeles

Ingelesa ikasten urte batzuk daramatzazu, gramatika ondo dakizu, eta halako batean lankide batek esaten du: Don't worry, it's a piece of cake. Pastel zati bat? Zertaz ari da? Esamoldeak (idioms) hizkuntzaren alderik dibertigarrienetakoak dira, baina baita tranpa handienetakoak ere: hitz guztiak ezagutu ditzakezu eta, hala ere, ez ulertu ezer.

Hemen dituzu ingelesez egunero entzuten diren 15 esamolde, haien benetako esanahia eta euskaraz nola esango genukeen.

Eguneroko bizitzan

1. It's raining cats and dogs. Literalki, «katuak eta txakurrak ari du euria». Benetan: euria ari du goitik behera, zaparrada galanta. Take an umbrella, it's raining cats and dogs. Esan beharra dago egungo ingeles hiztun askori zaharkitua iruditzen zaiola; ezagutu, bai, baina ez da derrigorrez erabili beharrekoa.

2. It's a piece of cake. «Pastel zati bat da». Benetan: oso erraza da. Euskaraz: Erraz-erraza da, ez da ezer. The exam was a piece of cake.

3. I'm feeling under the weather. «Eguraldiaren azpian nago». Benetan: ez nago oso ondo, apur bat gaixo nago. I'm a bit under the weather today, I think I'll stay home.

4. Let's call it a day. «Deitu diezaiogun egun». Benetan: utz dezagun hemen gaurkoz. Euskaraz, ederki: Gaurkoz aski. Lanean oso erabilia da.

5. I'm going to hit the sack. «Zakua joko dut». Benetan: ohera noa. Lagunartekoa da.

Gizarte-harremanetan

6. You're pulling my leg! «Hanka tiratzen ari zatzaizkit!» Benetan: adarra jotzen ari zara! Hemen badugu ordain ezin hobea: adarra jo. Are you serious or are you pulling my leg?

7. Stop beating around the bush. «Utzi zuhaixkaren inguruan jotzeari». Benetan: utzi itzulinguruka ibiltzeari, zoaz zuzenean gaira. Euskaraz ere badugu esamolde parekoa: itzulinguruka ibili.

8. Let's break the ice. «Hautsi dezagun izotza». Hau erraz ulertuko duzu, euskaraz ere esaten baitugu izotza hautsi: ezezagunen arteko lehen urduritasuna gainditzea.

9. The ball is in your court. «Pilota zure zelaian dago». Benetan: orain zure txanda da erabakitzeko edo zerbait egiteko. Tenisetik dator.

10. It's not my cup of tea. «Ez da nire te-katilua». Benetan: ez da nire gustukoa. Opera isn't really my cup of tea. Modu leuna da zerbait gustatzen ez zaizula esateko.

Lanean eta erabakietan

11. Kill two birds with one stone. «Bi txori harri batez hil». Euskaraz ere ezaguna da antzeko esaldia: harri batez bi txori. Ekintza bakar batekin bi helburu lortzea. If I go to the bank on my way to work, I'll kill two birds with one stone.

12. Bite the bullet. «Bala hozkatu». Benetan: gauza desatsegin bat ausardiaz onartu eta egin. I hate the dentist, but I'll have to bite the bullet.

13. To get cold feet. «Oinak hoztu». Benetan: azken unean beldurtu eta atzera egin, batez ere erabaki handi baten aurrean. He got cold feet the day before the wedding.

14. You hit the nail on the head. «Iltzea buruan jo duzu». Benetan: asmatu duzu, hori da hain zuzen ere. Euskaraz: Horixe da!, Zuzen-zuzen asmatu duzu.

15. Once in a blue moon. «Ilargi urdin batean behin». Benetan: oso gutxitan. I only see my cousins once in a blue moon. (Astronomian, blue moon hilabete bereko bigarren ilargi betea da, ez oso maiz gertatzen dena.)

Alderantziz ere bai: euskal esamoldeak ingelesez

Tranpa bi norabideetan dabil. Ingelesez hitz egitean, euskal esamoldeak hitzez hitz itzultzeko tentazioa izaten dugu, eta emaitzak ez du zentzurik ingeles hiztun batentzat:

• Adarra jo ez da to play the horn; esan to pull someone's leg.
• Ahoa bete hortz geratu ez da mouth full of teeth; esan I was speechless edo my jaw dropped.
• Itzulinguruka ibili ez da to walk in circles zehazki; esan to beat around the bush.

Arau orokorra: esamolde bat ingelesez erabili nahi baduzu, ziurtatu ingelesez ere badagoela. Bestela, esan zuzenean zer esan nahi duzun.

Nola ikasi esamoldeak

Esamoldeak ez dira zerrenda batean buruz ikasteko modukoak, baina badira trikimailu batzuk:

• Ikasi testuinguruarekin. Esamolde bakoitza egoera batekin lotu: under the weather gaixotasun arinarekin, call it a day lanaldiaren amaierarekin.
• Aukeratu gutxi batzuk eta erabili. Hamabost ikasi beharrean, aukeratu hiru eta saiatu aste honetan erabiltzen. Erabilera da finkatzeko modurik onena.
• Kontuz erregistroarekin. Batzuk lagunartekoak dira (hit the sack), beste batzuk zaharkituak (raining cats and dogs). Lan-bilera formal batean ez dira denak egokiak.
• Bilatu euskarazko ordainak. Hitzez hitz ez badago ere, ia beti dago modu bat euskaraz gauza bera esateko. Adarra jo eta itzulinguruka ibili bezalako ordainak aurkitzean, esamoldea askoz errazago gogoratuko duzu.

Telesailak eta podcastak dira esamoldeak ikasteko iturririk onenak, jatorrizko hiztunek naturaltasunez erabiltzen baitituzte. Parlumi-ko ingeles ikastaroan ere agertzen dira maila aurreratuetan, historia eta elkarrizketen barruan. Eta hurrengo batean norbaitek piece of cake esaten dizunean, irribarre egingo duzu, zuk ere badakizulako zer den.