Fałszywi przyjaciele w angielskim: 24 słowa, które mylą Polaków

Fałszywi przyjaciele (ang. false friends) to słowa, które w dwóch językach wyglądają lub brzmią podobnie, ale znaczą coś innego. W nauce angielskiego są szczególnie zdradliwe, bo polszczyzna przejęła mnóstwo wyrazów z łaciny, francuskiego i niemieckiego, a angielski często używa tych samych korzeni w innym znaczeniu. Efekt? Zdanie brzmi gramatycznie, a rozmówca patrzy na ciebie z lekkim niepokojem.

Poniżej znajdziesz 24 pary, które najczęściej sprawiają kłopot. Przy każdej: co naprawdę znaczy angielskie słowo, przykład i jak powiedzieć to, co chciałeś powiedzieć.

Słowa, które psują znaczenie całego zdania

1. actually – nie „aktualnie”, tylko „właściwie, tak naprawdę”. Actually, I'm from Gdańsk, not Gdynia. – Właściwie to jestem z Gdańska, nie z Gdyni. „Aktualnie” to currently albo at the moment.

2. eventually – nie „ewentualnie”, tylko „w końcu, ostatecznie”. We eventually found the hotel. – W końcu znaleźliśmy hotel. „Ewentualnie” to possibly, alternatively albo if necessary.

3. sympathetic – nie „sympatyczny”, tylko „współczujący, wyrozumiały”. She was very sympathetic when my dog died. – Bardzo mi współczuła, kiedy umarł mój pies. „Sympatyczny” to nice, friendly albo likeable.

4. ordinary – nie „ordynarny”, tylko „zwykły, przeciętny”. It was just an ordinary day. – To był zwyczajny dzień. „Ordynarny” to vulgar albo crude.

5. pathetic – nie „patetyczny”, tylko „żałosny”. That excuse is pathetic. – Ta wymówka jest żałosna. „Patetyczny” (podniosły, napuszony) to pompous albo grandiloquent.

6. confident – nie „konfident”, tylko „pewny siebie”. He's confident about the interview. – Jest pewny siebie przed rozmową. „Konfident” (donosiciel) to informer.

7. genial – nie „genialny”, tylko „serdeczny, życzliwy”. Our host was a genial old man. – Naszym gospodarzem był serdeczny starszy pan. „Genialny” to brilliant.

Słowa z życia codziennego

8. receipt – nie „recepta”, tylko „paragon, pokwitowanie”. Can I have the receipt, please? – Poproszę paragon. „Recepta” to prescription.

9. dress – nie „dres”, tylko „sukienka”. She wore a red dress. – Miała na sobie czerwoną sukienkę. „Dres” to tracksuit.

10. fabric – nie „fabryka”, tylko „tkanina, materiał”. This fabric is easy to wash. – Ten materiał łatwo się pierze. „Fabryka” to factory.

11. chef – nie „szef”, tylko „szef kuchni, kucharz”. The chef recommends the fish. – Szef kuchni poleca rybę. „Szef” w pracy to boss albo manager.

12. apartment – zwykle nie „apartament”, tylko po prostu „mieszkanie” (głównie w amerykańskim angielskim; Brytyjczycy mówią flat). They rent a small apartment in Boston. – Wynajmują małe mieszkanie w Bostonie. Luksusowy „apartament” to raczej luxury apartment albo suite w hotelu.

13. preservative – nie „prezerwatywa”, tylko „konserwant”. This jam has no preservatives. – Ten dżem nie zawiera konserwantów. „Prezerwatywa” to condom. Ta pomyłka w sklepie spożywczym potrafi być naprawdę niezręczna.

14. lunatic – nie „lunatyk”, tylko „szaleniec, wariat”. He drives like a lunatic. – Jeździ jak wariat. „Lunatyk” to sleepwalker.

Słowa ze szkoły, pracy i wiadomości

15. lecture – nie „lektura”, tylko „wykład”. The lecture starts at nine. – Wykład zaczyna się o dziewiątej. „Lektura” to reading albo set book (lektura szkolna).

16. novel – nie „nowela”, tylko „powieść”. "Quo Vadis" is a historical novel. – „Quo vadis” to powieść historyczna. „Nowela” to short story albo novella.

17. pupil – nie „pupil”, tylko „uczeń” (a także „źrenica”). The school has 300 pupils. – Szkoła ma 300 uczniów. „Pupil” w sensie ulubieńca to pet albo favourite.

18. data – nie „data”, tylko „dane”. We need more data. – Potrzebujemy więcej danych. „Data” w kalendarzu to date.

19. affair – nie „afera”, tylko „romans” albo „sprawa”. He had an affair with his colleague. – Miał romans z koleżanką z pracy. „Afera” to scandal.

20. rumour (amer. rumor) – nie „rumor”, tylko „plotka, pogłoska”. There's a rumour that the office will close. – Krąży plotka, że biuro zostanie zamknięte. „Rumor” (hałas) to noise albo racket.

21. hazard – nie „hazard”, tylko „zagrożenie”. Wet floors are a safety hazard. – Mokra podłoga stanowi zagrożenie. „Hazard” (gry na pieniądze) to gambling.

22. transparent – w znaczeniu przedmiotu nie „transparent”, tylko „przezroczysty” (w przenośni: „przejrzysty”). Use a transparent bag for liquids. – Użyj przezroczystej torebki na płyny. „Transparent” na demonstracji to banner.

23. billion – nie „bilion”, tylko „miliard”. The project cost two billion dollars. – Projekt kosztował dwa miliardy dolarów. Polski „bilion” to angielski trillion. Przy liczbach w artykułach i raportach ta różnica ma ogromne znaczenie.

24. gymnasium – nie „gimnazjum”, tylko „sala gimnastyczna, siłownia” (zwykle w skrócie gym). I go to the gym after work. – Chodzę na siłownię po pracy. Polskie gimnazjum to w kontekście brytyjskim najbliżej secondary school, w amerykańskim middle school.

Jak przestać się na nie nabierać

Lista to dobry początek, ale samo jej przeczytanie nie wystarczy. Kilka sposobów, które naprawdę działają:

• Ucz się słów w zdaniach, nie pojedynczo. Zdanie Can I have the receipt? zapamiętasz razem z sytuacją przy kasie, więc „recepta” nie przyjdzie ci do głowy.
• Zapisuj własne wpadki. Każdy ma kilka słów, na których potyka się regularnie. Krótka lista „moich fałszywych przyjaciół” jest warta więcej niż długa lista z internetu.
• Gdy słowo brzmi „za łatwo”, zatrzymaj się. Jeśli angielski wyraz wygląda prawie jak polski, sprawdź w słowniku, czy znaczy to samo. Często znaczy, ale te kilka wyjątków robi całą różnicę.
• Wracaj do nich po kilku dniach. Powtórki rozłożone w czasie utrwalają poprawne znaczenie znacznie lepiej niż jednorazowe wkuwanie.

W kursie angielskiego w Parlumi wyjaśnienia są pisane z myślą o osobach mówiących po polsku, a aplikacja ostrzega przed fałszywymi przyjaciółmi dokładnie wtedy, gdy pojawiają się w lekcji. To dobry moment, żeby je zapamiętać: w kontekście, a nie z listy.

Na koniec: nie każde podobne słowo jest pułapką

Żeby nie popaść w przesadną podejrzliwość: większość podobnych słów to prawdziwi przyjaciele. Hotel, problem, telefon (telephone), muzyka (music), student znaczą to samo w obu językach. Fałszywych przyjaciół jest stosunkowo niewielu, tylko że pojawiają się w bardzo częstych sytuacjach. Wystarczy oswoić te najważniejsze, a reszta przyjdzie z czasem i z kontaktem z żywym językiem.